nov 4 2009

Libellullen

Altijd gedacht dat een libel een libelle was. Gebrainwashed door een jeugd vol rondslingerende damesbladen, wellicht. Maar dat in het Frans een libel een libelulle is, dat staat wel vast. Toch zeker als ge ze op deze manier in de tuin aantreft, op knuffeldag:

Paringswiel Bruinrode Heidelibel (Foto op Flickr van houbi)

Wie van de twee hier de lul is, weet ik nog niet. Het mannetje, on top, of het vrouwtje, dat hier zo liefdevol wordt vastgehouden.

Bruinrode heidelibel (Sympetrum striolatum) (Foto op Flickr van houbi)

De theorie:

De paring verloopt bij libellen niet zachtzinnig. Vrouwtjes die zich in de buurt van het water wagen, worden direct door een mannetje gegrepen voor de paring. Dit doet hij door met zijn achterlijfsaanhangselen het vrouwtje beet te pakken bij het halsschild (juffers) of achter de kop (libellen). Vaak gaat dit gepaard met een worsteling in de lucht. Als het mannetje hierin slaagt ontstaat de zogenaamde tandempositie, waarbij het vrouwtje dus achter het mannetje aanbungelt. Samen vliegen ze verder, om de paring in bomen of in de oevervegetatie te voltooien. Bij sommige soorten wordt de paring in de lucht voltooid.
Vrouwtjes lijken weerloos tegen het paringsgeweld van het mannetje, maar schijn bedriegt. Vrouwtjes die niet tot paring bereid zijn, slagen er meestal wel in om de tandempositie of copula te verbreken.

Het standje dat daarna volgt en waarin ik deze twee doing the dirty aantrof is wel bekend, dat heet het paringsrad.

De theorie:

Vóór de paring brengt het mannetje zijn sperma over naar zijn secundaire geslachtsorgaan. Hij doet dit omdat het primaire orgaan aan het uiteinde van het achterlijf op een onbereikbare plaats voor het vrouwtje gesitueerd is. Dit gedeelte wordt namelijk bij het begin van de paring gebruikt om het vrouwtje met de achterlijfaanhangsels vast te pakken bij het halsschild (juffers/gelijkvleugeligen) of achter de kop (ongelijkvleugeligen), waardoor ze in tandem gaan vliegen. Vervolgens wordt het paringswiel gevormd doordat de onderlijven bijeen gebracht worden. Het vrouwtje neemt dan het sperma over van het mannetje; bevruchting vindt pas plaats bij de eiafzet. Deze paringsmanier is uniek voor libellen. Copulatie kan plaatsvinden in de vlucht of in rust. De duur van de paring is zeer verschillend, van enkele seconden tot meerdere uren.

Paringswiel Bruinrode Heidelibel (Foto op Flickr van houbi)

De soort libel is na enig zoekwerk volgens mij de Bruinrode Heidelibel (Sympetrum striolatum). Een veel voorkomende soort. Een échte libel, geen waterjufferke. Meer info hier of hier.

Dat ze in deze tijd van het jaar – voor de meeste insecten toch al een periode waarin ze op de terugweg zijn – nog druk bezig zijn aan nageslacht, blijkt ook normaal. Als ze in de herfst eitjes leggen overwinteren die in het water of de modder. Op naar een nieuwe generatie libellekens voor volgend jaar dus.

Zo, genoeg ge-libel-luld.


En nu?

En, voor u het vergeet, steek zeker mijn mijn RSS in uw favoriete feedreader. Je kan je ook abonneren op updates via e-mail, facebook, twitter...