nov 24 2009

23 jaar coma

België haalt weeral het nieuws. Van Londen tot Karachi op de nieuwstelexen. En deze keer niet omdat een domme gans 53 sterretjes meer op haar gezicht getatoëerd kreeg dan ze achteraf wilde, noch omwille van een haiku-schrijvende premier die gebombardeerd werd tot president van een half continent. Deze keer, schrijnender nog, door een medische fout genaamd Rom Houben.

Rom kreeg een auto-ongeval – in 1983. Raakte daarbij volledig verlamd, werd onderzocht en bestempeld als comateus. Geen activiteit. Diagnose: plant. In leven gehouden.
Tot een onderzoeker van de universiteit van Luik hem in 2006 eens aan de hersenscanner legde. En activiteit in de hersenkamer vaststelde. Rom was dus al die tijd bij bewustzijn geweest, had die 23 jaar daar gelegen, zonder mogelijkheid om dit duidelijk te maken aan zijn omgeving. Geen beweging met de vinger, geen knipper met de ogen. Locked-in.
Kreeg na de ontdekking eindelijk gepaste hulp, en kan nu eindelijk uitschreeuwen (eerder uittypen op een speciale computer met de hulp van een assistente, eigenlijk), wat een vreselijk lot het zijne was.

Gruwelijk.

Alhoewel het verhaal van Rom in “To Walk Again”, de film van gehandicapte triatleet Marc Herremans, wel anders klinkt:

Rom was een actieve jonge gast, 2de jaars student in HEC, Luik. Hij was altijd bezig, deed veel sport, sprak 4 talen, had zijn eigen zaak opgericht… Velen noemden hem hun vriend. Rom was een judokampioen: sterk, lenig en beheerst. In 1983 kreeg Rom, toen 20 jaar oud, een ongeval met de wagen. Zijn lichaam was ongedeerd maar zijn hart stond stil, niemand weet hoelang. Hij was klinisch dood. In het ziekenhuis slaagde men er toch in Rom te reanimeren. Hij was wel in comateuze toestand. Langzaam aan trad er beterschap op, en Rom begon tekenen “van wakker worden” te vertonen. Tijdens een onderzoek onder de scanner bewoog hij te veel. Hij kreeg een sedatif, met als gevolg dat hij in een diepe coma viel. Sindsdien heeft hij geen controle meer over zijn lichaam: hij is locked in syndroom (opgesloten in zijn lichaam), terwijl zijn geest helder is. Hij communiceert momenteel via “gefaciliteerde communicatie”. 

En hier en daar is er ook twijfel over die “gefaciliteerde communicatie” – hier bvb. te zien in een interview van Rom en zijn begeleidster Linda Wouters met het één-journaal. Zo zegt AP:

Arthur Caplan, a bioethics professor at the University of Pennsylvania, said he is skeptical of Houben’s ability to communicate after seeing video of his hand being moved along the keyboard. “That’s called ‘facilitated communication,'” Caplan said. “That is ouija board stuff. It’s been discredited time and time again. When people look at it, it’s usually the person doing the pointing who’s doing the messages, not the person they claim they are helping.”

Of hier in Wired: “Reborn Coma Man’s Words May Be Bogus”

“I believe that he is sentient. They’ve shown that with MRI scans,” said James Randi, a prominent skeptic who during the 1990s investigated the use of facilitated communication for autistic children. But in the video, “You see this woman who’s not only holding his hand, but what she’s doing is directing his fingers and looking directly at the keyboard. She’s pressing down on the keyboard, pressing messages for him. He has nothing to do with it.” According to Randi, facilitated communication could only be considered credible if the facilitator didn’t look at the keyboard or screen while supporting Houben’s hand, and helped him type messages in response to questions she had not heard, thus ensuring that Houben’s responses are entirely his own. The James Randi Educational Foundation has offered a million-dollar prize to a valid demonstration of facilitated communication, and Randi invited Houben to participate. “Our prize is still there,” he said.

En dat 23 jaar liggen, dat blijkt ook iets anders verlopen, blijkens dit interview in The Daily Mail met de moeder van Rom:

My husband and I always knew instinctively that he was there as a human being. But the doctors were always doubtful and said he was a vegetable. But my husband and I knew he wasn’t. If I asked him to move his eyes in a certain direction he did so. The doctors weren’t impressed and they said it was a nervous tic or a coincidence. They didn’t believe us.
We tried to give him as normal a life as possible although he could hardly see. He wasn’t blind but his sight was very limited because of the brain damage he suffered in the crash.
We took him often on holiday with us to the south of France. I fed him with a spoon and we talked to him and treated him in every way as if he was a normal person. When my husband died in 1997 I went to the hospital to tell him that his father was dead. He shut his eyes. There were no tears but he understood everything.

Afijn, veel minder schrijnend is dat toch niet.
Terug dus naar ons angstbeeld, dat wereldwijde weerklank vindt. 23 jaar liggen, dus. Dag en nacht. Zonder zelfs maar een krimp te kunnen geven. Levend begraven, in een kist met neonlicht en rare apparaten die bliep zeggen. Je mag er niet aan denken, denk je dan.

Tenzij je er dit van zou denken: is dat niet de ultieme zenmeditatie? Het doel van elke boeddhist. Finaal loskomen van je lichamelijke zelf. Yoga-meesterschap. Een geestelijk leven, ongestoord door de besognes van futiele lichaamsprocessen als eten, zweten, grote of kleine boodschappen. Geen verleiding, geen afleiding. Niks dan denken.
Wat zou Rom Houben ondertussen allemaal niet bedacht hebben, daar in zijn bed in Zolder? Heeft hij zich kunnen concentreren op het oplossen van grootse filosofische vraagstukken? Wiskundige problemen – de man was ingenieur – of de ultieme moves – hij deed aan judo? Of is zijn denken juist achteruit gegaan, verschrompeld zonder input en feedback. Zijn z’n gedachten in cirkeltjes gaan lopen? Heeft hij 23 jaar lang het laatste liedje op de radio (Girlfriend in a coma, I know, I know, it’s serious), de laatste kus, de laatste keer klaarkomen, het laatste boek, het bijna fatale ongeluk … eindeloos herbeleefd?

Het is niet voor te stellen.
Of zouden we daar allemaal niet eens deugd van hebben? Een jaar ertussenuit, met dat lichaam. Een jaar voor je gedachten. Een comatical sabbatical. Bedlegerdienst.

Na u.

  • paljasken

    Klinkt als een aflevering van House… maar dan één geschreven door de scenaristen van FC De Kampioenen.


En nu?

En, voor u het vergeet, steek zeker mijn mijn RSS in uw favoriete feedreader. Je kan je ook abonneren op updates via e-mail, facebook, twitter...